13 Temmuz 2025
SOFYA KURBAN
BİZİM ÇAĞ SORUYOR:
İyi kitap okuru, iyi yazar sizin için ne ifade ediyor? İyi yazar, iyi okur tanımınız nedir? Tanımız zaman içinde değişti mi? Değiştiyse nasıl ve niçin değişti?
“Yazmak aslında yazarın kendini ve zamanını anlama yolculuğu iken şimdi bir üretim ve tüketim meselesine dönüştü.”
İyi okur kimdir?
İyi bir okur olmak, sürdürülebilir bir okuma alışkanlığının olması anlamına geliyor. Hayatın bir yerinde okumaya başlamışsınızdır, ne olduğu çok da önemli değil. Sözgelimi bilim kurgu ilginizi çekiyordur. Temel seviye kitaplarla başlayıp liseye kadar tüm Jules Verne serisini tamamlarsınız. Yavaş yavaş bu alandaki diğer eserleri de okursunuz. Bu tatmin etmez; bilim tarihine, bilimsel eserlere de yönelmeye başlarsınız. Sözgelimi Zamanın Kısa Tarihi.
İyi bir okur böyle bir şeydir. Zamanı içine alan, değişen, geçişken, genişleyen, hep bir etkileşim içinde olan okur iyi bir okurdur diyebilirim. Klasikleri okursunuz, yetmez; modern klasikleri okursunuz, sözgelimi Thomas Bernhard. Orada durursunuz. İçinizde akmaya başlayan nehrin sesini duyarsınız. Akmak istersiniz, şiir okursunuz. Anlamak istersiniz, felsefeye yönelirsiniz. İfade etmek istersiniz, yazmaya başlarsınız.
İyi yazar ne anlam ifade ediyor?
Hiç okuru olmayan bir yazar olabilir mi? Yazdı, eserlerini gün yüzüne çıkarmadı. Ona yazar diyebilir miyiz? Bunun yanıtını bilmiyorum. Şunu söyleyebilirim: İyi bir yazar, kendi okur kitlesini yaratabilmiş olmalıdir. Burada popülist, çok satan kitaplardan ayrışmak adına, bu zamana yayılan, yazarından bağımsız olarak esere yönelmiş bir okur kitlesidir. Anna Karenina’yi düşünün. Hemen hemen iki yüzyıldır okunuyor. Her kuşak bu eseri yeniden yorumluyor. Artık Tolstoy’un anlatmak istediği Anna ile 21. yüzyılın okurunun anladığı Anna aynı değildir. Eser yazarından ayrışmıştır. O artık zamana aittir. Toparlayacak olursak tüm zamanların okuruna ulaşan yazar, iyi bir yazardır diyebilirim. Çünkü yazar tipik insanı, tüm zamanlara ait olan o insanı yaratabilmiş ve onu kendi çağının tanığı yapmıştır.
Tanımım zaman içinde değişti mi?
Bu soru beş yıl önce sorulsaydı gene bu yanıtları verir miydim, bilmiyorum. Bir şeyler değişti, anlam yitimi yaşıyorum. Öncelikler nelerdir? Yaşadığımız bu vahşet ve kapital çağında, her şey bir görünürlük meselesine dönüşüyor ve hemen tüketiliyor. Yazmak aslında yazarın kendini ve zamanını anlama yolculuğu iken şimdi bir üretim ve tüketim meselesine dönüştü. Yaşadığımız bu trajediyi anlatmak için yeni bir yol, yeni bir yöntem bulunmalı. Nasıl? Hiç bilmiyorum.
.